|
1- آزمايشگاه تحقيقات قارچها
و گلسنگها
آغاز فعاليتهاي تحقيقاتي در اين قسمت به سال تاسيس مجموعه قارچ هاي
وزارت جهاد كشاورزي يعني سال 1324 برميگردد.
اهداف
- بررسي و تحقيق در مورد ردهبندي قارچها (شامل گلسنگها) و شبه
قارچها به عنوان مهمترين و شايعترين عوامل بيماريزاي گياهي و پناهگاه
آفات
- شناسايي گونههاي قارچ بيمارگر روي حشرات، كنهها، علفهاي هرز و
نماتودها و معرفي آنها به ساير بخشهاي تحقيقاتي به منظور بررسي
توانايي و كاربرد آنها در كنترل بيولوژيك
- شناسايي قارچهاي سمي و خوراكي كشور
- شناسايي گونههاي قارچي و شبه قارچي مهم از لحاظ سلامت غذا به ويژه
شناسايي گونههاي توكسينزا
- شناسايي قارچهاي ميكوريز
- بررسي و تحقيق پيرامون كاربرد روشهاي بيولوژي مولكولي جهت مطالعه
سيستماتيك قارچ ها و شناسايي و تفكيك گونه هاي نزديك به هم و كريپتيك،
مطالعه تاكسونومي درون گونههاي مركب قارچها به منظور تفكيك آنها به
گونهها، زيرگونهها يا واريتههاي مجزا با اتكا بر اطلاعات حاصل از
بررسي ژنوم آنها و همچنين ايجاد ارتباط بين قارچهاي آنامورفيك و
تلئومورفيك
- تحقيق پيرامون كاربرد روشهاي سريع و قابل اتكا در شناسايي قارچها
با تاكيد بر تكنيك خط شناسه گذاري
(DNA barcoding)
- نگهداري نمونههاي قارچها و شبه قارچها در مجموعههاي قارچهاي
زنده و غير زنده به عنوان مرجع در زمينه مطالعات تنوع زيستي كشاورزي،
تهيه فهرستهاي دقيق قارچهاي قرنطينه و امكان شناسايي سريع آرايههاي
قارچي وارد شده به كشور به عنوان عوامل احتمالي بيوتروريسم در كشاورزي
(اگروتروريسم)
- استفاده از امكانات موجود در آموزش گياهپزشكي
- ارايه دانش فني در زمينه شناسايي قارچها و شبه قارچهاي مرتبط با
كشاورزي به كليه مراكز آموزشي، دانشگاهها، موسسات تحقيقاتي و واحدهاي
اجرايي
- به كارگيري اطلاعات موجود در مجموعههاي نگهداري قارچها در تحقيقات
گياهپزشكي در جهت مستند سازي تغييرات محيطي، مطالعات بيولوژي جمعيت،
پراكنش گونههاي قارچها به ويژه گونههاي خسارتزا به گياهان، مطالعات
ژنتيك جمعيت و اپيدميولوژي
- تاكسونومي و فيلوژني مولكولي قارچها با روشهاي كامپيوتري سازي رده
بندي
(Computer-assisted taxonomy)
-
مستند سازي اطلاعات مجموعههاي نگهداري قارچ ها از طريق تهيه و تكميل
فهرستهاي فلوريستيك در مورد گروههاي مختلف آنها به همراه تهيه
نقشههاي پراكنش، فهرستهاي قارچ- ميزبان مربوط به گروههاي مهم به ويژه
قارچهاي بيمارگر گياهان، تهيه مونوگراف حاوي شرح و تصوير، دامنه
ميزباني و دامنه پراكنش گونههاي قارچها، تهيه بانكهاي اطلاعاتي
online از مجموعههاي قارچها و تدوين
واژهنامهها و كتب علمي مصور به ويژه كليدهاي شناسايي رستنيهاي متبط
با گياهپزشكي در ايران
-
تهيه كليدهاي شناسايي اينترنتي
(on line) از قارچهاي مرتبط با
گياهپزشكي
-
پايش اطلاعات مجموعههاي نگهداري قارچ ها
در زمينه رديابي گونه هاي تازه وارد شده به كشور به ويژه گونههاي
مهاجم و قرنطينه و بررسي دامنه پراكنش آنها در كشور
پرسنل:
عباسي مهرداد
زارع رسول
آصف شايان
زنگنه سيما
عسگري بيتا
جوادي عليرضا
قنبري زهره
صادقي مصور اصغر
عليآبادي، فائزه
2-آزمايشگاه گياهان گلدار:
فعاليت هاي تحقيقاتي در زمينه گياهشناسي كاربرذي در موسسه به سال 1327
يعني سال تاسيس مجموعه گياهان وزارت جهاد كشاورزي برميگردد.
اهداف
-
شناسايي گياهان گلدار، و بازدانگان به عنوان منابع ژنتيكي در ارتباط با
گياهپزشكي
- شناسايي علفهاي هرز و به عنوان مهمترين عوامل خسارتزا به گياهان
مزروع و گياهان انگلي گلدار به عنوان بيمارگرهاي گياهي
- شناسايي گياهان سمي (گياهان دارويي و آفتكش) جهت كاربرد عصاره آنها
در كنترل بيولوژيك حشرات، كنهها و عوامل بيماريزاي گياهان (قارچها،
نماتودها و باكتريها)
- شناسايي گياهان به عنوان گياهان آزمون، گياهان تله، گياهان معرف
- شناسايي گياهان ميزبان تناوبي، گياهان ميزبان گزينهاي و گياهان به
عنوان پناهگاه آفات
- ارايه دانش فني در زمينه شناسايي گياهان مرتبط با گياهپزشكي به كليه
مراكز آموزشي، دانشگاهها، موسسات تحقيقاتي و واحدهاي اجرايي
- استفاده از امكانات موجود در آموزش گياهپزشكي
- شناسايي بذور گياهي همراه با محمولههاي بذري به ويژه بذور علفهاي
هرز و گياهان سمي
- نگهداري نمونههاي گياهان در مجموعههاي علفهاي هرز، مجموعه گياهان
ميزبان آفات و امراض گياهي، و مجموعه گياهان سمي (دارويي، آفتكش) به
عنوان مرجع در زمينه مطالعات تنوع زيستي كشاورزي، تهيه فهرستهاي دقيق
گياهان هرز و سمي قرنطينه و امكان شناسايي سريع آرايههاي گياهي وارد
شده به كشور به عنوان عوامل احتمالي بيوتروريسم در كشاورزي
(اگروتروريسم)
- تحقيق و بررسي در زمينه شناسايي گياهان با استفاده از روشهاي
بيولوژي مولكولي به ويژه تكنيك خط شناسه گذاري
(DNA barcoding) جهت شناسايي دقيق و سريع
گياهان مرتبط با گياهپزشكي
- به كارگيري اطلاعات موجود در مجموعههاي نگهداري گياهان در تحقيقات
گياهپزشكي در جهت مستند سازي تغييرات محيطي، مطالعات بيولوژي جمعيت،
گونههاي انگلي خسارتزا به گياهان، پراكنش گونههاي گياهي به ويژه
گونههاي گياهي مشكل آفرين (علفهاي هرز و گياهان سمي)، ميزبانهاي
آفات و عوامل بيماريزا، مطالعات ژنتيك جمعيت و اپيدميولوژي
- تاكسونومي و فيلوژني مولكولي قارچها و گياهان با روشهاي كامپيوتري
سازي رده بندي
(Computer-assisted taxonomy)
- مستند سازي اطلاعات مجموعههاي نگهداري رستنيها از طريق تهيه و
تكميل فهرستهاي فلوريستيك در مورد گروههاي مختلف رستنيها به همراه
تهيه نقشههاي پراكنش گياهان، تهيه مونوگراف حاوي شرح و تصوير، دامنه
راكنش گونههاي گياهان، تهيه بانكهاي اطلاعاتي
online از مجموعههاي گياهان و علفهاي
هرز و تدوين واژهنامهها و كتب علمي مصور به ويژه كليدهاي شناسايي
رستنيهاي متبط با گياهپزشكي در ايران
- تهيه كليدهاي شناسايي اينترنتي
(on line) از گياهان مرتبط با گياهپزشكي
- پايش اطلاعات مجموعههاي نگهداري رستنيها در زمينه رديابي رستنيهاي
تازه وارد شده به كشور به ويژه گونههاي مهاجم و قرنطينه و بررسي دامنه
پراكنش آنها در كشور
پرسنل:
آقابيگي فاطمه
امينيراد محمد
پهلواني
امير حسين
جوادي سيده باهره
ساجدي سپيده
بخششي مژگان
ترابي احمد
عبدالرضا بهراميشاد
3-آزمايشگاه گياهان بي
گل و جلبكها:
آزمايشگاه گياهان بيگل شامل بريوفيتها (خزهها و جگرواشها) و سرخسها
با هدف تشكيل كلكسيوني از اين گياهان به عنوان بخشي از مجموعه گياهان
وزارت جهاد كشاورزي
در سال 1379 در بخش تحقيقات رستنيها راهاندازي گرديد.
اهداف:
- شناسايي سرخسها، خزهها و جلبكها به عنوان منابع ژنتيكي در ارتباط
با گياهپزشكي
- شناسايي خزههاي كشور به ويژه جهت كاربرد عصاره آنها در كنترل
بيولوژيك حشرات، كنهها و عوامل بيماريزاي گياهان (قارچها، نماتودها
و باكتريها)
- شناسايي خزهها عنوان پناهگاه آفات
- شناسايي جلبكها به ويژه گونههاي مضر در كشاورزي و گونههاي داراي
كارآيي در صنايع مرتبط با كشاورزي
- ارايه دانش فني در زمينه شناسايي گياهان بيگل و جلبكها مرتبط با
گياهپزشكي به كليه مراكز آموزشي، دانشگاهها، موسسات تحقيقاتي و
واحدهاي اجرايي
- استفاده از امكانات موجود در آموزش گياهپزشكي
- نگهداري مجموعه نمونههاي خزهها و جلبكها به عنوان مرجع در زمينه
مطالعات تنوع زيستي كشاورزي، تهيه فهرستهاي دقيق گونههاي قرنطينه و
امكان شناسايي سريع آرايههاي وارد شده به كشور به عنوان عوامل احتمالي
بيوتروريسم در كشاورزي (اگروتروريسم)
- تحقيق و بررسي در زمينه شناسايي گياهان بيگل و جلبك ها با استفاده از
روشهاي بيولوژي مولكولي به ويژه تكنيك خط شناسه گذاري
(DNA barcoding) جهت شناسايي دقيق و سريع
گياهان بيگل مرتبط با گياهپزشكي
- به كارگيري اطلاعات موجود در مجموعههاي نگهداري گياهان بيگل و
جلبكها در تحقيقات گياهپزشكي در جهت مستند سازي تغييرات محيطي،
مطالعات بيولوژي جمعيت، پراكنش آنها به ويژه گونههاي خسارتزا در
كشاورزي
تاكسونومي و فيلوژني مولكولي
'گياهان
بيگل
و جلبك ها با روشهاي كامپيوتري سازي رده بندي (Computer-assisted
taxonomy)
- مستند سازي اطلاعات مجموعههاي نگهداري
گياهان بيگل
و جلبك ها از طريق تهيه و تكميل فهرستهاي فلوريستيك در مورد گروههاي
مختلف آنها به همراه تهيه نقشههاي پراكنش، تهيه مونوگراف حاوي شرح و
تصوير، دامنه ميزباني و دامنه پراكنش گونههاي خزهها و جلبكها، تهيه
بانكهاي اطلاعاتي
online از مجموعههاي گياهان بيگل و
جلبكها و تدوين واژهنامهها و كتب علمي مصور به ويژه كليدهاي
شناسايي گونههاي مرتبط با گياهپزشكي در ايران
- تهيه كليدهاي شناسايي اينترنتي
(on line) از
گياهان بيگل
و جلبك هاي مرتبط با گياهپزشكي
- پايش اطلاعات مجموعههاي نگهداري
گياهان بيگل
و جلبك ها در زمينه رديابي رستنيهاي تازه وارد شده به كشور به ويژه
گونههاي مهاجم و قرنطينه و بررسي دامنه پراكنش آنها در كشور
پرسنل:
شيرزاديان سعيد
دادخواهيپور كاظم
اسكندري مجيد
4- هرباريوم وزارت جهاد كشاورزي:
هرباريوم
وزارت
جهاد
كشاورزي جمهوري اسلامي ايران قديميترين هرباريوم در تشكيلات وزارت
محسوب ميشود. اين مجموعه كم نظير علمي در طبقه سوم ساختمان موزه واقع
در موسسه تحقيقات گياهپزشكي كشور مستقر ميباشد. هرباريوم فوق حاوي
مجموعههايي غني از قارچها، شبهقارچها، گلسنگ ها، گياهان گلدار،
بازذانگان، سرخسها، خزهها و جلبكهاي به ويژه گونه هاي مرتبط با
گياهپزشكي است. اين هرباريوم تحت
نام Herbarium Ministerii Iranici Agriculturae
و با شناسه IRAN در مجامع
بينالمللي و فهرست هرباريومهاي جهان
<http://sweetgum.nybg.org/ih> ثبت
گرديده و شهرت جهاني دارد. هرباريوم ايران با
توجه به غنا و تنوع آن مورد توجه محققان و دانشجويان
ايراني و خارجي بوده و به
طور مستقل
از طريق مراجعه مستقيم يا به امانت گرفتن نمونهها مورد استفاده قرار
ميگيرد. اين مجموعه فعلاً از شش قسمت مجموعه مرجع قارچ ها شامل:
قارچ
هاي واقعي، شبه قارچ ها و گلسنگ ها)، گياهان گلدار، علفهاي هرز،
گياهان بيگل، گياهان دارويي و آفتكش و كشت قارچهاي
زنده تشكيل يافته است.
4--1-
مجموعه مرجع قارچهاي
وزارت جهاد كشاورزي:
اين مجموعه
كه قديميترين مجموعه هرباريوم است
در سالني بنام دكتر قوامالدين
شريف جاي دارد. اين قسمت در واقع يك
Plant Pathology Herbarium
بوده و
فعاليت خود را از سال 1324 شروع كرده است.
در اين مجموعه قريب به 15000 نمونه از قارچ ها، شبهقارچ ها و گلسنگها
نگهداري ميشوند.
مجموعه مرجع قارچهاي وزارت جهاد كشاورزي: اين مجموعه كه قديميترين
مجموعه هرباريوم است در سالني بنام دكتر قوامالدين شريف جاي دارد.
اين قسمت در واقع يكPlant
Pathology Herbarium بوده و فعاليت خود
را از سال 1324 شروع كرده است. در اين مجموعه قريب به 15000 نمونه از
قارچ ها، شبهقارچ ها و گلسنگها نگهداري ميشوند. مجموعه فوق علاوه بر
نمونههاي ايراني (11500 نمونه) حاوي تعداد بسيار زيادي نمونه خارجي
(3500نمونه) نيز ميباشد كه در پي مبادله نمونه با هرباريومهاي مشابه
خارجي كسب گرديدهاند. نمونههاي اين قسمت برحسب حروف الفباء جنس
قارچها تنظيم گرديده و اكثر آنها مربوط به بعد از سال 1324 ميباشند،
ولي نمونههايي هم مربوط به قبل از اين سال در آن جاي دارند كه
قديميترين نمونه ايراني آن Puccinia hordei
روي گياه Bromus madritensis
ميباشد كه از كازرون گردنه پيرزن در
تاريخ 18/1/1275 توسط اروين گائوبا گياه شناس اتريشي
جمعآوري شده است. قديميترين نمونه خارجي موجود در قسمت قارچها هم
نمونهاي از قارچ Selenophoma straussiana
روي گياه Dianthus orientalis
است كه از آسياي صغير در ژوييه 1853
ميلادي (1232) شمسي توسط Th. kotchy
جمعآوري گرديده است. نمونههايي اين
مجموعه عمدتا قارچهاي پاتوژن گياهي، گونههاي چوبزي و گلسنگها را
شامل ميشوند. مجموعه مرجع قارچهاي وزارت جهاد كشاورزي تنها مجموعه
ثبت شده قارچها در كشور محسوب ميشود و ابزار مهمي در مطالعات
گياهپزشكي به شمار ميرود. اين مجموعه با دارا بودن 2200 گونه از قارچ
هاي ايران بيش از 80 درصد قارچ هاي گزارش شده در كشور را در خود جاي
داده است. از ديگر ويژگيهاي اين مجموعه وجود كلكسيون نمونههاي تيپ يا
پايه (type collection) با 280
نمونه تيپ است. اين تعداد 122 نمونه به ايران و 158
نمونه به ساير كشورهاي جهان تعلق دارند. اين مجموعه
به عنوان يك مرجع و منبع مهم، نياز محققان رشته هاي قارچ شناسي، بيماري
هاي گياهي، ژنتيك، بيولوژي مولكولي و محققاني كه در زمينه كنترل
بيولوژيك آفات و بيماريهاي گياهي و علف هاي هرز فعاليت دارند را نيز
تامين مينمايد. به ديگر سخن محققان و دانشپژوهان رشتههاي گياهشناسي
كشاورزي، متخصصان آلرژي، صنايع توليد آنتيبيوتيك، بيوشيمي، زوال مواد،
زيستشناسي، گياهشناسي، صنايع تخميري، صنايع غذايي، جنگلداري، صنايع
چوب، باغباني، ميكروبيولوژي، بيماريشناسي گياهي، بيماريشناسي بذر و
علوم خاك به اطلاعات موجود در اين مجموعه نياز خواهند داشت. از طريق
اين مجموعه و مجموعههايي از اين دست است كه مي توان قارچ شناسي را به
ساير ديسيپلين ها از جمله بيولوژي مولكولي مرتبط ساخت. اين مجموعه به
مانند كتابخانهاي تاريخچه و ميراث قارچ شناسي كشور
را به عنوان بخش مهمي از ميراث علمي و طبيعي كشور در
خود جاي داده، و استفاده از آن در تشخيص و مطالعات ردهبندي قارچها
نقش اساسي دارد. به ديگر سخن اين مجموعه به مانند كتابخانهي مرجعي با
اطلاعات غني است كه نمونههاي قارچي آن جاي كتابها را گرفتهاند. اين
مجموعه با توجه به در بر داشتن نمونههاي قارچي متعدد به عنوان
گونههاي بيمارگر روي گياهان، بزرگترين هرباريوم بيماريشناسي گياهي
(Plant Pathology Herbarium) در منطقه
خاور ميانه محسوب ميشود و در تحقيقات گياهپزشكي در جهت مستند سازي
تغييرات محيطي، مطالعات بيولوژي جمعيت، پراكنش گونه هاي قارچ ها بويژه
گونه هاي خسارتزا به گياهان، مطالعات ژنتيك جمعيت، اپيدميولوژي و
تاكسونومي و فيلوژني مولكولي قارچ ها حايز اهميت است. به علاوه اين
مجموعه مكاني براي نگهداري گونه هاي در معرض خطر انقراض يا منقرض شده
مي باشند. مسئوليت اين
مجموعه ارزشمند از بدو تاسيس (1324) تا 1329 با دكتر اسفنديار
اسفندياري، از 1329 تا 1342 با دكتر قوامالدين شريف، از 1342 تا 1368
با دكتر جعفر ارشاد، از 1368 تا 1373 با مهندس بهمن دانش پژوه و از سال
1373 تاكنون با دكتر مهرداد عباسي بوده است
2-4-
مجموعه قارچهاي زنده
(Culture Collection of Fungi): اين
مجموعه در كنار قسمتهاي پيش گفته هرباريوم فعاليت دارد و هدف از تشكيل
آن نگهداري آن دسته از قارچهايي است كه به دلايلي نميتوان آنها را به
صورت خشك شده ضبط نمود. فعاليت اين قسمت از اواخر سال 1347 با انتقال
تعداد زيادي جدايه قارچهاي مختلف از آلمان شروع گرديده است. براي
ممانعت از خراب شدن قارچهاي اين قسمتها، لازم است اولاً در شرايط
خاصي نگهداري شوند و ثانياً هر چند يكبار تجديد كشت گردند. قارچهاي
موجود در اين قسمت برحسب نوع آنها به صورت انجماد خشك، زير پارافين
مايع، درون خاك، درون آب و روي محيطهاي كشت حاوي آگار نگهداري
ميگردند. در حال حاضر اين مجموعه با بيش از 1000 جدايه از قارچهاي
مهم از ديدگاه كشاورزي كه غالبا جدايههاي بومي كشور هستند، مهمترين
كلكسيون از اين دست در كشور محسوب ميشود. اين مجموعه در بر دارنده
جدايههاي ارزشمند از قارچهاي مهم در بيماريشناسي گياهي به ويژه
قارجهاي بيمارگر روي گياهان و قارچهاي توكسينزا، قارچهاي بيمارگر
حشرات و ديگر بندپايان و همچنين قارچهاي بيمارگر نماتدها ميباشد.
مسئوليت اين قسمت از بدو تاسيس (1347) تا 1368 با دكتر جعفر ارشاد، از
1368 تا 1374 با دكتر جمشيد فاتحي و از سال 1374 تاكنون با دكتر رسول
زارع است.
3-4-
قسمت گياهان گلدار و بازدانگان هرباريوم
(herbarium for special research program):
اين قسمت در سالني به نام دكتر اسفنديار
اسفندياري گياهشناس و قارچشناس ايراني و باني اين هرباريوم جاي
دارند. اين قسمت بيشترين حجم هرباريوم را به خود اختصاص داده است. در
اين قسمت گياهان يك تيره در كنار هم و برحسب حروف الفباء تنظيم و مستقر
گرديدهاند.
اگرچه فعاليت قسمت گياهان گلدار با شروع جمعآوري اين نوع رستنيها در
سال 1327 توسط دكتر اسفنديار اسفندياري به همراه پروفسور كارل هاينس
رشينگر (گياهشناس مشهور اتريشي) و پاول آلن (گياهشناس سويسي) آغاز
گرديده ولي در اين قسمت نمونههاي معدودي ديگر مربوط به قبل از 1327 هم
وجود دارد كه قديميترين آن يك نمونه از گياه
Nepeta bornmuelleri ميباشد كهJoseph
Bornmüller دانشمند گياهشناس آلماني
آنرا از كوه هزار واقع در كرمان جمعآوري نموده است.
اين مجموعه قديميترين هرباريوم در سيستم وزارت جهاد كشاورزي است و با
توجه به تاسيس و فعاليت آن در موسسه تحقيقات گياهپزشكي علاوه بر آنكه
يك هرباريوم عمومي است، مجموعهاي براي تحقيقات گياهپزشكي و غالبا در
بردارنده ميزبانان آفات و عوامل بيماريزاي گياهان به ويژه قارچها
ميباشد.به ديگر سخن اين مجموعه با دارا بودن بيش از 135
نمونه به عنوان ابزاري در خدمت تحقيقات ردهبندي گياهان مرتبط با
گياهپزشكي بوده و در مطالعات بومشناختي روي آفات و بيماريها همچون
بررسي دامنه ميزباني آفات و عوامل بيماريزا و تحقيقات كنترل بيولوژيك
آفات و بيماريهاي گياهي و بررسيهاي قرنطينهاي كاربرد دارد.
به
علاوه اين مجموعه مكاني براي نگهداري گونه هاي گياهي در معرض خطر انقراض يا منقرض
شده مي باشد.
پس
از اين دوره از سال 1354 تا 1358 دكتر موسي ايرانشهر، از سال 1358 تا
1368 دكتر فريدون ترمه، از سال 1368 تا 1380 مهندس محمود موسوي و از
سال 1380 تا 1386 مهندس فاطمه آقابيگي عهدهدار مسئوليت اين هرباريوم
بودند. در حال حاضر مسئوليت هرباريوم گياهان گلدار به عهده مهندس
محمد امينيراد است
مجموعه گياهان گلدار و بازدانگان وزارت جهاد كشاورزي در حال حاضر بيش از 135000
نمونه از گياهان ايران را در خود جاي داده است. اين نمونهها به 175 تيره، 1100 جنس
و قريب به 5000 گونه تعلق دارند. طبق مطالعات انجام شده تعداد مجموع آرايههاي
گياهي گزارش از ايران به 7576 آرايه ميرسد. بر اين اساس مجموعه گياهان وزارت جهاد
كشاورزي در حدود 66% گياهان گزارش شده از كشور را در خود جاي داده است. از ديگر
مجموعههاي ذيقيمت در هرباريوم گياهان، مجموعه نمون هاي تيپ يا پايه از گياهان
ايران است. حدود 300 نمونه تيپ از گياهان ايران در اين مجموعه نگهداري ميشود.
هرباريوم علفهاي هرز:
اين مجموعه در سالني به نام مهندس عيناله بهبودي
بنيانگذار تحقيقات علف هرز در ايران جاي دارد. هدف از ايجاد اين قسمت از هرباريوم
تهيه مجموعهاي است كه به متخصصان خاصه متخصصان علوم علفهاي هرز در شناسايي
علفهاي هرز محصولات مختلف كمك نمايد بدين جهت اساس ترتيب و تنظيم نمونههاي اين
مجموعه بر نوع محصولات زراعي و باغي استوار گرديده است. اين قسمت از سال 1348
بنيانگذاري شده و مستمراً بر غناي آن افزوده گرديده است. اطلاعات ذيقيمتي در مورد
فلور علفهاي هرز كشور و پراكنش آنها در اين مجموعه نگهداري ميشود. همچنين
كلكسيون بذور علفهاي هرز در دل اين مجموعه نقش به سزايي در شناسايي بذور علفهاي
هرز بويژه گونههاي مهاجم، قرنطينه و سمي در محصولات كشاورزي خاصه بذور وارداتي
دارد. در حال حاضر مجموعه علفهاي هرز وزارت جهاد كشاورزي در
بر دارنده بيش از 6000 نمونه علف هرز از سراسر كشور ميباشد كه
حاوي اطلاعات متنوعي در مورد علفهاي هرز كشور است. نام تيره و گونه علف هرز، نوع
محصول و محلي كه گياه هرز از آن جمعآوري گرديده است به همراه تاريخ جمعآوري و
غيره اطلاعاتي هستند كه براي تك تك نمونههاي اين مجموعه وجود دارند. آگاهي از
پراكنش علفهاي هرز در كشور و تركيب يا فلور علفهاي هرز هر محصول در هر منطقه به
مديريت صحيح آنها منجر خواهد شد. مسئوليت اين هرباريوم از 1348 تا 1353 به عهده
مهندس عيناله بهبودي بود. از 1348 تا 1360 اين مجموعه مسئول مشخصي نداشت و توسط
اعضا هيئت علمي بخش تحقيقات رستنيها اداره ميشد. مسئوليت اين مجموعه از ساب 1360
تا سال 1372 به عهده موسيالرضا دلقندي بود. پس از ايشان آقاي مهندس محمود موسوي تا
سال 1374 عهدهدار اداره امور اين مجموعه بودند. از 1374 تا 1386 مسئوليت اين
مجموعه به خانم مهندس فاطمه آقابيگي محول گرديد. در حال حضر نيز مهندس امير حسين
پهلواني عهدهدار اداره امور ابن مجموعه ميباشند.
مجموعه گياهان گلدار و بازدانگان وزارت جهاد كشاورزي در حال حاضر بيش از 135000
نمونه از گياهان ايران را در خود جاي داده است. اين نمونهها به 175 تيره، 1100 جنس
و قريب به 5000 گونه تعلق دارند. طبق مطالعات انجام شده تعداد مجموع آرايههاي
گياهي گزارش از ايران به 7576 آرايه ميرسد. بر اين اساس مجموعه گياهان وزارت جهاد
كشاورزي در حدود 66% گياهان گزارش شده از كشور را در خود جاي داده است. از ديگر
مجموعههاي ذيقيمت در هرباريوم گياهان، مجموعه نمون هاي تيپ يا پايه از گياهان
ايران است. حدود 300 نمونه تيپ از گياهان ايران در اين مجموعه نگهداري ميشود.
هرباريوم گياهان بيگل:
اين قسمت در گذشته به دليل عدم وجود متخصص ذيربط
فعاليت چنداني نداشت ولي از سال 1370 به بعد تحقيقات جلبك شناسي و خزه
شناسي شروع گرديده و پيشرفتهاي قابل ملاحظهاي هم داشته است.
در سالهاي اخير نيز تحقيقات سرخس شناسي در اين قسمت
شروع شده است. در حال حاضر، بيش از 1000 نمونه خزه از مناطق مختلف كشور جمعآوري
گرديده كه از اين تعداد حدود 400 نمونه (شامل يكصد گونه، 25 جنس و 18 تيره) تا به
حال شناسايي شده است و بقيه نيز تحت بررسي ميباشند.
در مورد سرخسها، تعداد كل نمونههاي اين گروه بالغ
بر حدود 850 نمونه ميشود كه از اين تعداد حدود 700 نمونه تا به حال شناسايي و بقيه
نيز تحت بررسي ميباشند.
در خصوص جلبكها، تاكنون تعداد 121 نمونه اسلايد
ميكروسكوپي، تعداد 37 نمونه در داخل بطري شيشهاي و تعداد 24 نمونه خشك شده روي
مقوا براي مجموعه نمونههاي جلبكي
تهيه و تنظيم شدهاند. علاوهبراين، حدود 1700 نمونه به صورت
مخلوط از انواع جلبكهاي جمعآوري شده از نقاط مختلف ايران در مرحلة آمادهسازي جهت
تهيه نمونه هرباريومي براي مجموعه ميباشند.
در حالحاضر، اين نمونهها در شرايط دماي 5 تا 10
درجة سانتيگراد و در داخل محلولهاي فيكساتور نگهداري ميشوند. در ساليان گذشته و
بر پايه اطلاعات موجود در اين مجموعه تلاش شده است تا با اجراي طرحها و برنامههاي
تحقيقاتي در زمينه شناسايي گياهان بيگل و جلبكها، بررسي اين دسته از گياهان به
عنوان عوامل بيماريزا، پناهگاه آفات و بيماريهاي گياهي، منابع ژنتيكي و عوامل
كنترل بيولوژيك، علفهاي هرز و بيمارگرهاي گياهي انجام گردد. آقاي دكتر سعيد
شيرزاديان از سال 1374 تاكنون مسئوليت اين هرباريوم را برعهده دارند
هرباريوم گياهان دارويي و آفتكش (گياهان سمي
Poisonous Plants Herbarium): خود از دو
زير قسمت تشكيل گرديده است. به زير قسمت گياهان دارويي از دهه 1350 به
بعد توجه گرديده و نمونههايي (خاصه بذور گونههاي مورد استفاده در
درمان) جمعآوري گرديده است. فعاليت زير قسمت گياهان آفتكش نيز از سال
1378 آغاز شده است. هدف اصلي از جدا نمودن اين مجموعه ارايه اطلاعات به
ساير بخشهاي تحقيقاتي در زمينه كاربرد اين گياهان بويژه عصاره و
تركيبات فعال آنها عليه آفات، كنهها و عوامل بيماريزاي گياهان بوده
است. در سالهاي اخير فعاليت قابل توجهي در زمينه شناسايي برخي گياهان
دارويي و آفتكش به ويژه جنس Allium
در هرباريوم صورت پذيرفته است. |
آزمايشگاه
های بخش
